AI versterkt de constructeur, verantwoordelijkheid blijft mensenwerk
Tom Diks (BUCC) over BRL 5022, kwaliteitsborging en de digitale collega van de toekomst
Constructieve veiligheid is een randvoorwaarde voor een gezonde bouwsector. Incidenten als het bezwijken van het parkeerdek in aanbouw bij Eindhoven Airport en de ingestorte parkeergarage in Nieuwegein, twee jaar geleden, laten zien dat zorgvuldige engineering, goede samenwerking en aantoonbare kwaliteitsborging essentieel zijn. Juist bij complexe bouwprojecten, waarin meerdere partijen en disciplines samenkomen, is het belangrijk dat verantwoordelijkheden helder zijn en processen goed worden beheerst.
De beoordelingsrichtlijn BRL 5022 speelt een belangrijke rol door de positie van de coördinerend constructeur en de borging van het constructieve ontwerpproces verder te versterken. De richtlijn is nog volop in ontwikkeling en wordt in de praktijk verder aangescherpt, maar vormt nu al een waardevol instrument voor kwaliteitsverbetering in de bouw. Voor constructeur Tom Diks van ingenieursbureau BUCC in Deventer is die kwaliteitsgedachte ook de basis voor zijn experimenten met kunstmatige intelligentie: technologie kan het werk slimmer maken, maar de verantwoordelijkheid blijft bij een menselijke constructeur.
Ruimte voor verbetering
Na zijn studie Structural Engineering aan TU Eindhoven begon Tom Diks zijn loopbaan bij BAM, waar hij werkte aan projecten van uiteenlopende omvang en complexiteit. ‘Door dat brede portfolio leerde ik hoe belangrijk het is om de juiste informatie op de juiste manier aan elkaar te koppelen. Daardoor ontstond mijn interesse in data en automatisering. Ik zag bij softwareprogrammeurs hoe hoog het niveau van kwaliteitsborging was. Elke functie werd getest, code werd gereviewd en processen waren heel strak ingericht. In de constructiewereld werken we nog vaak met menselijke steekproefsgewijze controles. Daar zit nog veel ruimte voor verbetering, zeker als je ziet wat er momenteel technisch mogelijk is.’
AI enorme kans voor kwaliteitsborging
Diks ziet kunstmatige intelligentie als een enorme kans om kwaliteitsborging te verbeteren. ‘Niet omdat AI de constructeur gaat vervangen, maar omdat het ruimte creëert voor meer kwaliteit, betere controles en slimmer werken.’ Tegelijkertijd blijft één uitgangspunt voor hem overeind: de constructeur blijft verantwoordelijk voor het constructieve ontwerp. Een uitgangspunt dat naadloos aansluit bij de gedachte achter BRL 5022, de beoordelingsrichtlijn voor de coördinerend constructeur. ‘Ik ben heel blij dat de BRL 5022 er is. In de bouwsector is de kwaliteitsborging behoorlijk versnipperd. Er zijn weinig wettelijke eisen rondom het constructeurschap en incidenten met constructieve veiligheid worden vaak snel vergeten. Daarom vind ik ontwikkelingen als de BRL 5022 en het Constructeursregister heel waardevol.’
Balans tussen kwaliteit en werkbaarheid
Tegelijkertijd begrijpt hij dat de invoering van een nieuwe richtlijn tijd kost. ‘De BRL 5022 is nog volop in ontwikkeling. Het is werk in uitvoering. De basis is goed, maar de praktijk moet uitwijzen waar processen beter kunnen aansluiten op de dagelijkse werkelijkheid van constructeurs. Dat hoort bij de ontwikkeling van een richtlijn. Dat je het op dit moment nog niet volledig eens bent met de inhoud van de BRL is in mijn ogen geen reden om deze links te liggen.’ Een belangrijk punt daarbij is volgens Diks de balans tussen kwaliteit en werkbaarheid. ‘Goede kwaliteitsborging vraagt tijd en aandacht. Tegelijkertijd moet je voorkomen dat het alleen maar extra administratie wordt. Ook daar ligt een kans voor digitalisering en automatisering.’
Wereld vóór en ná AI
Die digitalisering heeft bij Diks inmiddels een nieuwe dimensie gekregen door de opkomst van AI. Hij experimenteert daar veel mee, ook op persoonlijke titel. ‘Dat begon klein, toen AI-toepassingen als ChatGPT net beschikbaar waren. De kwaliteit was toen nog beperkt, maar die tools hebben zich in een paar jaar tijd zo ongelofelijk snel ontwikkeld. We zitten echt in een wereld vóór en ná AI. De modellen zijn inmiddels zo goed geworden dat ik soms kippenvel krijg door de kwaliteit van de output. Als je bijvoorbeeld kijkt naar een vraagstuk als het bepalen van de benodigde betondekking, dan zie je een enorm verschil tussen de eerste generatie AI en de huidige modellen.’
AI als digitale collega
Diks gebruikt AI, in zijn geval de toepassing Claude, vooral als ondersteuning bij deelprocessen. ‘Ik zie het als een digitale collega. Je kunt er één hebben, maar ook vijf of tien als je wilt. Ik blijf zelf eindverantwoordelijk en controleer alles, maar kan bepaalde werkzaamheden veel sneller uitvoeren.’ Als voorbeeld noemt hij het controleren van documenten en informatie. ‘Ik geef mijn eigen kwaliteitscontroles tegenwoordig eerst aan AI. Het systeem vindt soms discrepanties waar ik zelf overheen kijk. Daarna gaat het nog naar een menselijke reviewer, die vindt daarna meestal nauwelijks nog aanvullende punten.’
Menselijke expertise blijft bepalend
Volgens Diks verandert AI het constructeursvak ingrijpend. De technologie kan helpen om processen slimmer in te richten en de kwaliteit van controles verder te verbeteren. ‘De BRL 5022 gaat over het beheersen van processen en het aantoonbaar maken van kwaliteit. AI gaat daar een belangrijke bijdrage aan leveren, bijvoorbeeld door sneller informatie te ontsluiten, verbanden te leggen en controles uit te voeren.’ De volgende stap is volgens Diks het optimaal toepassen van die structuur. ‘AI helpt daarbij, als een soort superversie van Control + F: snel informatie vinden, verbanden leggen en controles uitvoeren. Maar de waarde zit vooral in de combinatie met menselijke expertise: de kennis en ervaring van de constructeur.’
Meer tijd voor het echte denkwerk
Voor jonge constructeurs ziet Tom Diks een belangrijke uitdaging. ‘Kunstmatige intelligentie en de manier waarop we die kunnen toepassen in ons werk ontwikkelen zich razendsnel. Constructeurs moeten leren hoe ze dit verstandig kunnen gebruiken. Niet om minder constructeur te worden, maar juist om méér tijd te krijgen voor het echte denkwerk.’ Die ontwikkeling maakt volgens Diks ook de waarde van kwaliteitsrichtlijnen groter. ‘Als processen steeds verder worden geautomatiseerd, wordt het nog belangrijker dat duidelijk is wie verantwoordelijk is en hoe kwaliteit wordt geborgd.’ De constructeur van de toekomst combineert volgens Diks dan ook vakkennis met nieuwe technologie. ‘AI is een krachtig hulpmiddel. Maar het is en blijft aan de mens om veilige en kwalitatief goede constructies te ontwerpen.’
Meer informatie
De opkomst van AI verandert de manier waarop constructeurs werken, maar de basis blijft hetzelfde: duidelijke processen, vakmanschap en aantoonbare kwaliteitsborging. De beoordelingsrichtlijn BRL 5022 biedt een kader voor de rol van de coördinerend constructeur en helpt ingenieursbureaus om hun engineeringsprocessen verder te professionaliseren. Meer weten over de BRL 5022 en BRL 5022-certificering? Check: BRL 5022 voor de engineering van bouwwerken in de woning- en U-bouw door de coördinerend constructeur.
Meer weten?
Wilt u meer weten over dit onderwerp? Bel ons op +31 (0)88 998 46 76 of vul het contactformulier in. Onze experts helpen u graag verder!